लेखक : स्वप्नील सोनवडेकर
प्रकाशक : -
पृष्ठे- २०२, मूूल्य- ३२० रुपये
स्वप्नील सोनवडेकर यांची 'महायुग' ही कादंबरी मराठी साहित्यातील एक अत्यंत वेगळा, धाडसी आणि महत्त्वाकांक्षी प्रयोग आहे. जर तुम्ही नेहमीच्या साचेबद्ध कथा वाचून कंटाळला असाल आणि तुम्हाला काहीतरी थरारक, बुद्धीला चालना देणारं आणि खिळवून ठेवणारं वाचायचं असेल, तर 'महायुग' हे तुमच्यासाठी परफेक्ट बुक आहे. एक ब्लॉगर आणि चोखंदळ वाचक म्हणून ही कादंबरी पूर्ण वाचल्यानंतर मला जे जाणवलं, त्याचा हा सविस्तर आणि सखोल आस्वाद...
'महायुग' या नावामागचं रहस्य आणि पार्श्वभूमी खूप रंजक आहे. कादंबरी हातात घेतल्यावर सर्वात आधी लक्ष वेधून घेते ते तिचं नाव—'महायुग'. 'युग' म्हणजे एक मोठा कालखंड, आणि जेव्हा त्याला 'महा' हे विशेषण लागतं, तेव्हाच कथेची भव्यता अधोरेखित होते. ही कादंबरी केवळ एका व्यक्तीची किंवा कुटुंबाची कथा नाही. हा एका संपूर्ण कालखंडाचा, बदलत्या मानवी संस्कृतीचा आणि कालचक्राचा वेध घेणारा पट आहे. लेखक स्वप्नील सोनवडेकर यांनी खूप मोठ्या कॅनव्हासवर ही कथा रेखाटली आहे. पौराणिक संदर्भ, इतिहास आणि भविष्यकाळ या तिन्हींची सांगड घालण्याचा प्रयत्न या नावातूनच जाणवतो. मानवी अस्तित्वाच्या लढाईला लेखकाने एका नव्या युगाची पार्श्वभूमी दिली आहे.
कादंबरीची अगदी आवर्जून जाणवणारी बाब म्हणजे या कथानकाची पकड आणि मांडणी!! एक वाचक म्हणून मला या कादंबरीची मांडणी प्रचंड आवडली. सुरुवातीच्या काही पानांमध्येच लेखक वाचकाला अशा एका विश्वात घेऊन जातो, जिथून मागे फिरणं अशक्य होतं. तरीही कथेची सुरुवात संथ वाटते, पण हळूहळू ती गती पकडते. यात अनेक उप-कथानके अतिशय कौशल्याने मुख्य कथेशी जोडली आहेत. लेखकाने वेगवेगळ्या कालखंडातील धागेदोरे एकत्र गुंफले आहेत. रहस्य आणि उत्कंठा शेवटपर्यंत टिकून राहते. प्रत्येक प्रकरणाच्या शेवटी येणारे ट्विस्ट वाचकाला पुढचे पान उलटायला भाग पाडतात. आणखी एक लक्षात राहण्यासारखी गोष्ट म्हणजे जेव्हा कादंबरी वाचनाला सुरुवात केल्यापासून लेखकाचा जगाचा, संस्कृतीचा आणि मानवी स्वभावाचा अभ्यास कथानकातून स्पष्ट दिसतो.
लेखकांनी या कादंबरीमध्ये केलेलं पात्रचित्रण म्हणजे रक्तामांसाची आणि जिवंत पात्रेच वाटावीत. 'महायुग'चे सर्वात मोठे बलस्थान म्हणजे यातील पात्रे. कोणतीही व्यक्तिरेखा केवळ काळी किंवा पांढरी नाही, तर ती करड्या छटेची आहे, जी माणसाच्या खऱ्या स्वभावाला जवळची असते. मुख्य नायकाचा प्रवास हा सामान्य माणसापासून एका महानायकापर्यंतचा आहे. पात्रांच्या मनातील द्वंद्व, त्यांची भीती आणि त्यांचा संघर्ष लेखकाने खूप जिवंतपणे मांडला आहे. केवळ मुख्य पात्रच नाही, तर उप-पात्रांनाही लेखकाने योग्य न्याय दिला आहे. प्रत्येक पात्राच्या पाठीमागे एक ठोस पार्श्वभूमी आणि त्यांचे स्वतःचे हेतू आहेत. काही पात्रे तुम्हाला त्यांच्या विचारांनी अंतर्मुख करायला लावतात. खलनायकी छटा असलेल्या पात्रांचे उगमस्थानही लेखकाने मानसशास्त्रीय दृष्टिकोनातून उलगडले आहे. वाचक म्हणून आपण स्वतःला या पात्रांच्या जागी ठेवून विचार करू लागतो, हे लेखकाचे यश आहे.
स्वप्नील सोनवडेकर यांनी यांनी निर्माण केलेलं हे "महायुग" म्हणजे सस्पेन्स, सायन्स फिक्शन आणि पौराणिकतेचा त्रिवेणी संगमच वाटतो. मराठी साहित्यात सायन्स फिक्शन किंवा फँटसी या विषयांवर फार कमी दर्जेदार लेखन झाले आहे. स्वप्नील सोनवडेकर यांची ही कादंबरी त्याच काही मोजक्या आणि दर्जेदार लेखनाचा भाग आहे असं मला ही कादंबरी वाचत असताना प्रकर्षाने जाणवलं. या कादंबरीत विज्ञानाचा आणि प्रगत तंत्रज्ञानाचा वापर खूप कल्पकतेने केला आहे. त्याच वेळी, भारतीय पौराणिक कथा आणि तत्त्वज्ञान यांचे संदर्भ यात चपखल बसवले आहेत. विज्ञान आणि अध्यात्म किंवा इतिहास यांचा हा संघर्ष वाचताना अंगावर काटा येतो. लेखकाने उभी केलेली काल्पनिक सृष्टी इतकी तपशीलवार आहे की ती खरी वाटते. आधुनिक युगातील मानवी स्वार्थ आणि त्याचे निसर्गावर होणारे परिणाम यावर कादंबरी भाष्य करते. ही कथा वाचताना आपल्याला हॉलिवूडच्या एखाद्या सायन्स-फिक्शनपटाचा थरार अनुभवायला मिळतो. सोनवडेकर यांच्या लेखणीत एक वेगळीच जादू आहे. त्यांची भाषा सोपी, प्रवाही पण तितकीच प्रभावी आहे. लेखकाने जडजंबाल शब्दांचा वापर टाळून, दृश्यमानता निर्माण करण्यावर भर दिला आहे. वाचताना डोळ्यांसमोर चित्र उभे राहते, जणू काही आपण एखादा सिनेमा पाहत आहोत. संवादांची फेक अतिशय नॅचरल आणि संदर्भाला साजेशी आहे. प्रसंगांचे वर्णन करताना लेखकाचा शब्दसंग्रह थक्क करणारा वाटतो. भावनाप्रधान दृश्यांमध्ये भाषेचा गोडवा जाणवतो, तर युद्धाच्या किंवा संघर्षाच्या प्रसंगात भाषा आक्रमक होते. कथेचा वेग कुठेही रेंगाळत नाही, लेखकाने संपादन अतिशय चोख राखले आहे.
'महायुग' केवळ मनोरंजनासाठी लिहिलेली कादंबरी नाही. ती वाचकाला विचार करायला प्रवृत्त करते. मानवी संस्कृती विनाशाच्या उंबरठ्यावर कशी उभी आहे, यावर हे एक गंभीर भाष्य आहे. माणसाचा अतिलोभ आणि निसर्गावर मात करण्याची त्याची प्रवृत्ती त्याला कुठे घेऊन जाईल? हा प्रश्न कादंबरी विचारते. सत्ता, पैसा आणि ताकद यांच्या मागे धावताना माणूस आपली माणुसकी कशी हरवून बसतो, याचे दाहक वास्तव यात दिसते. बदल हे सृष्टीचे नियम आहेत आणि प्रत्येक विनाशानंतर एका नव्या युगाची सुरुवात होते, हा आशावादही यात आहे.
कादंबरी वाचून संपवल्यावरही कित्येक दिवस तिचे विचार मनात घर करून राहतात.
या कादंबरीच्या काही जमेच्या बाजू ज्यासाठी ही कादंबरी आवर्जून वाचावी:
* मराठी साहित्याला मिळालेला एक नवा आणि आधुनिक आयाम.
* खिळवून ठेवणारे कथानक आणि अप्रतिम वर्ल्ड-बिल्डिंग.
* पात्रांमधील भावनिक गुंतागुंत आणि त्यांचा संघर्ष प्रभावी आहे.
* शेवट अत्यंत समाधानकारक आणि विचार करायला लावणारा आहे.
जर तुम्ही मराठीत काहीतरी आंतरराष्ट्रीय दर्जाचे, भव्य आणि थरारक वाचू इच्छित असाल, तर 'महायुग' तुमच्या संग्रही असायलाच हवे.
मोबाईल बाजूला ठेवा, 'महायुग' हातात घ्या आणि स्वप्नील सोनवडेकर यांनी निर्माण केलेल्या अद्भुत विश्वाची सफर करा. हे पुस्तक तुम्हाला निराश करणार नाही, याची खात्री मी देतो!
