"इस्त्रायलची मोसाद"

 

लेखक : पंकज कालुवाला 

प्रकाशक : परम मित्र पब्लिकेशन

पृष्ठे- ६२४, मूूल्य- ७०० रुपये

शत्रूच्या काळजात धडकी भरवणारी 'चिमूटभर' संघटना: पंकज कालुवाला यांच्या 'इस्रायलची मोसाद' पुस्तकाचा थोडक्यात परिचय.

गुप्तहेर संघटना, पडद्यामागची राजकारणे, देशासाठी गुप्तपणे लढणारे योद्धे आणि थरारक मोहिमा या गोष्टी नेहमीच आपल्या कुतूहलाचा विषय राहिले आहेत. जेव्हा जगातील सर्वोत्तम आणि सर्वात धोकादायक गुप्तचर संघटनेचा विचार केला जातो, तेव्हा एकाच नाव डोळ्यांसमोर येते—'मोसाद'.

काही दिवसांपूर्वीच मी मराठी लेखक पंकज कालुवाला यांचे 'इस्रायलची मोसाद'(परममित्र पब्लिकेशन्स) हे तब्बल ६०० हून अधिक पानांचे अभ्यासू पुस्तक पूर्ण वाचले. पुस्तक वाचून पूर्ण झाल्यावर जे अंगावर काटा आणणारे अनुभव आले, ते तुमच्यासोबत शेअर केल्याशिवाय मला राहवले नाही. 

सुरुवातीलाच एक गोष्ट स्पष्ट करतो, हे पुस्तक म्हणजे केवळ एका संघटनेच्या पराक्रमाची तोंडपाठ स्तुती नाही, तर तो एक प्रचंड मोठा ऐतिहासिक दस्तावेज आहे. पंकज कालुवाला यांनी या पुस्तकाची रचना अत्यंत अभ्यासपूर्ण केली आहे. हे पुस्तक केवळ मोसादच्या कारवाया सांगत नाही, तर त्या कारवायांच्या मुळाशी असलेल्या यहुदी (ज्यू) समाजाच्या वेदनेचा इतिहास मांडते.

लेखकाची भाषा अतिशय प्रवाही, सोपी पण गंभीर आहे. ६०० पानांचे हे जाडजूड पुस्तक वाचताना कुठेही कंटाळा येत नाही. उलट, प्रत्येक प्रकरणागणिक पुढे काय होणार, ही उत्सुकता एका सस्पेन्स थ्रिलर कादंबरीसारखी वाढत जाते.

पुस्तकाच्या सुरुवातीच्या भागात लेखक आपल्याला थेट इतिहासात घेऊन जातात. परम पितामह अब्राहम यांच्या साक्षात्कारापासून ते यहुदी समाज कसा विखुरला गेला, इथपासून या पुस्तकाची सुरुवात होते. यहुद्यांनी शतकानुशतके सोसलेले अत्याचार, विशेषतः हिटलरच्या काळात झालेला ६० लाख यहुद्यांचा नरसंहार, वाचताना मन सुन्न होते.  १४ मे १९४८ रोजी जेव्हा 'इस्रायल' या स्वतंत्र देशाची स्थापना झाली, तेव्हापासूनच त्यांच्यावर चारी बाजूंनी अरब राष्ट्रांनी आक्रमणे सुरू केली. "पुन्हा कधीही नाही!" हा ज्यूंचा मुख्य मंत्र होता. पुन्हा कधीही आपल्या लोकांवर असा अन्याय होऊ द्यायचा नाही, या एकाच ध्येयातून आणि अथांग देशभक्तीतून 'मोसाद'चा जन्म झाला.

लेखकाने ही पार्श्वभूमी इतकी प्रभावी मांडली आहे की, वाचकाला मोसादच्या नंतरच्या आक्रमक आणि तितक्याच क्रूर वाटणाऱ्या कारवायांचे समर्थन का करावेसे वाटते, याचे उत्तर मिळते.

या पुस्तकाचा मुख्य गाभा म्हणजे मोसादने जगभरात राबवलेल्या अत्यंत गुप्त आणि थरारक मोहिमा! लेखक पंकज कालुवाला यांनी या मोहिमांचे जे वर्णन केले आहे, ते वाचताना आपण एखादा हॉलिवूडपट पाहत असल्याचा भास होतो. पुस्तकातील काही प्रमुख प्रकरणांचा आढावा खालीलप्रमाणे:

पुस्तकातील काही गाजलेल्या आणि रोमहर्षक मोहिमा :

१. अ‍ॅडॉल्फ आर्चमनचे अपहरण (The Capture of Adolf Eichmann)

हिटलरच्या क्रूर सैन्यातील प्रमुख अधिकारी अ‍ॅडॉल्फ आर्चमन, ज्याने लाखो ज्यूंना गॅस चेंबरमध्ये धाडले होते, तो नाव बदलून अर्जेंटिनामध्ये लपून बसला होता. मोसादच्या हेरांनी त्याला तिथून कसे शोधून काढले, त्याचे अपहरण करून गुंगीचे औषध देऊन विमानाने इस्रायलला कसे आणले आणि त्याला कायद्यानुसार कशी फाशी दिली, हा संपूर्ण घटनाक्रम पुस्तकात अत्यंत थरारक पद्धतीने मांडला आहे.

२. ऑपरेशन पेनिसिलीन (Operation Penicillin)

शत्रू राष्ट्रांच्या गुप्त माहितीचा वेध घेण्यासाठी मोसादने आखलेली ही एक अचंबित करणारी मोहीम होती. शत्रूच्या छावणीत घुसून त्यांच्याच यंत्रणेचा वापर करून माहिती कशी काढली जाते, याचे हे उत्तम उदाहरण लेखकाने दिले आहे.

३. ऑपरेशन ऑपेरा (Operation Opera)

इराकचा हुकूमशहा सद्दाम हुसेन जेव्हा इस्रायलला नष्ट करण्यासाठी 'ओसिराक' हा अणू प्रकल्प उभारत होता, तेव्हा मोसादने मिळालेल्या गुप्त माहितीच्या आधारे इस्रायली वायुसेनेला सोबत घेऊन अवघ्या काही मिनिटांत तो अणू प्रकल्प बॉम्बस्फोट करून कसा उद्ध्वस्त केला, याचे वर्णन वाचताना अंगावर शहारे येतात.

४. ऑपरेशन किल जिहाद (Operation Kill Jihad)

इस्रायल आणि यहुदी नागरिकांवर हल्ला करणाऱ्या दहशतवादी संघटनांच्या प्रमुखांना जगाच्या पाठीवर कुठेही शोधून त्यांचा खात्मा कसा केला जातो, याची अनेक उदाहरणे या प्रकरणात येतात. "शत्रूला घरात घुसून मारणे" ही मोसादची रणनीती लेखकाने उत्तम रीतीने स्पष्ट केली आहे.

पुस्तकातील सर्वात भावुक आणि तितकाच प्रेरणादायी भाग म्हणजे मोसादच्या महान हेरांचे (Spies) केलेले चित्रण. यात प्रामुख्याने दोन नावांचा उल्लेख करावा लागेल:

एली कोहेन (Eli Cohen): मोसादचा हा महान हेर 'कमल अमीन साबित' बनून सिरियाच्या थेट संरक्षण मंत्रालयाचा मुख्य सल्लागार बनला होता. त्याने दिलेली माहिती इतकी अचूक होती की, त्यामुळेच इस्रायलने 'सहा दिवसांचे युद्ध' (Six-Day War) जिंकले. त्याला जेव्हा पकडले गेले आणि दमास्कसच्या चौकात फाशी देण्यात आली, तो प्रसंग वाचताना वाचकाचे डोळे नक्कीच ओलावतात.

वुल्फगांग लोत्झ (Wolfgang Lotz): इजिप्तमध्ये जाऊन तिथल्या उच्चपदस्थ अधिकाऱ्यांशी मैत्री करून माहिती काढणारा हा आणखी एक अवलिया.

लेखक पंकज कालुवाला म्हणतात की, जिथे देव, देश आणि धर्म यांबद्दल अथांग भक्ती असते, तिथेच असे शूरवीर जन्माला येतात. या हेरांनी आपल्या वैयक्तिक आयुष्याचा, कुटुंबाचा त्याग करून देशासाठी स्वतःला झोकून दिले.

लेखकाने मोसादच्या केवळ यशाच्या कथा मांडलेल्या नाहीत. मोसादच्या काही मोहिमा कशा चुकल्या, निष्पाप लोकांचे जीव कसे गेले आणि आंतरराष्ट्रीय स्तरावर इस्रायलला कशी बदनामी सहन करावी लागली, यावरही लेखकाने निष्पक्ष प्रकाश टाकला आहे. लेखकाचा या विषयावरील अभ्यास अफाट आहे. वेगवेगळ्या नावांची गुंतागुंत, तारखा आणि भौगोलिक परिस्थिती त्यांनी अत्यंत अचूकपणे मराठीत उतरवली आहे. युद्धात आणि गुप्तहेर मोहिमांमध्ये इस्रायली महिला स्वयंसेवकांनी गाजवलेला पराक्रम हे या पुस्तकाचे वेगळे वैशिष्ट्य आहे.

'इस्रायलची मोसाद' हे पुस्तक केवळ करमणूक म्हणून वाचण्याचे पुस्तक नाही. ते आपल्याला बऱ्याच गोष्टी शिकवून जाते:

१. **इच्छाशक्ती:** जर देशातील नागरिकांची इच्छाशक्ती मजबूत असेल, तर एक छोटासा देशही जगातील महासत्तांना नमवू शकतो.

२. **तंत्रज्ञान आणि नियोजन:** मोसादचे यश केवळ त्यांच्या हिमतीवर नाही, तर त्यांच्या अचूक नियोजनावर (Meticulous Planning) आणि अत्याधुनिक तंत्रज्ञानावर आधारित आहे.

३. **राष्ट्रीय सुरक्षा सर्वोपरी:** स्वतःचे अस्तित्व टिकवण्यासाठी देशाच्या सुरक्षेशी कधीही तडजोड करायची नसते, हा धडा हे पुस्तक आपल्याला देते.

थोडक्यात सांगायचे तर, मूठभर देशाची ही चिमूटभर गुप्तचर संस्था असली, तरी तिच्या कारवाया जगद्व्यापी आणि भल्याभल्यांना पुरून उरणाऱ्या आहेत. आजूबाजूला असलेली हिंस्र अरब शत्रू राष्ट्रे आणि इस्लामी दहशतवाद यांच्या चक्रव्यूहातून मोसादने आपल्या मातृभूमीला अक्षरशः तारले आहे, हे आपल्याला हे पुस्तक वाचताना पावलोपावली जाणवते.

जर तुम्हाला जागतिक राजकारण, इतिहास आणि गुप्तहेर संघटनांबद्दल जाणून घेण्यात रस असेल, तर पंकज कालुवाला यांचे **'इस्रायलची मोसाद'** हे पुस्तक तुमच्या संग्रही असायलाच हवे. हे केवळ एक पुस्तक नाही, तर एका देशाच्या अस्तित्वाचा थरारक इतिहास आहे!

संदीप प्रकाश जाधव