"महंतांचे प्रस्थान"

 

लेखक : नारायण धारप

प्रकाशक : साकेत प्रकाशन

पृष्ठे- १५८, मूूल्य-  १७५ रुपये

रहस्याचा गडद अंधार आणि अद्भूत शक्तींचा थरार: नारायण धारपांच्या 'महंतांचे प्रस्थान'चा वेध

मराठी भयकथेच्या सम्राटाच्या दुनियेत पाऊल...

मित्रांनो, जर तुम्हाला मध्यरात्रीच्या शांततेत, दिव्याच्या मंद प्रकाशात अंगावर काटा आणणाऱ्या गूढ कथा वाचायला आवडत असतील, तर 'नारायण धारप' हे नाव तुमच्यासाठी नवीन नसेल. मराठी साहित्यात भयकथा आणि अद्भूत रसाला एका वेगळ्याच उंचीवर नेऊन ठेवणारे लेखक म्हणजे धारप! अलीकडेच मी त्यांचे 'महंतांचे प्रस्थान' हे पुस्तक वाचून पूर्ण केले.

एक ब्लॉगर म्हणून जेव्हा मी हे पुस्तक हातात घेतले, तेव्हा मला वाटले होते की ही एखादी जुनी, पारंपरिक भुताटकीची गोष्ट असेल. पण जशी जशी पाने उलटत गेली, तसा मी एका अशा चक्रव्यूहात अडकत गेलो, जिथून बाहेर पडणे अशक्य होते. हे पुस्तक म्हणजे केवळ भीती नाही, तर मानवी मन, अतार्किक शक्ती आणि विश्वातील न सुटलेल्या रहस्यांचा एक अद्भुत प्रवास आहे. आज आपण याच कादंबरीवजा पुस्तकाचा एक ओघवता आढावा घेणार आहोत.

कथेची गूढ सुरुवात आणि संभ्रमाचे जाळे

कादंबरीची सुरुवात एका संथ, पण मनामध्ये अस्वस्थता निर्माण करणाऱ्या वातावरणाने होते. धारपांची खासियत अशी की, ते सुरुवात अगदी आपल्या अवतीभवतीच्या साध्या जगातून करतात. पण हळूहळू त्या साध्या जगात काहीतरी 'असामान्य' आणि 'अनाकलनीय' घडू लागते.

कथेच्या केंद्रस्थानी आहेत 'महंत'—एक असे व्यक्तिमत्त्व ज्यांच्याकडे अद्भूत, दैवी किंवा काही अंशी तांत्रिक शक्ती आहेत. पण हे प्रस्थान नेमके कसले आहे? ते कुठे चालले आहेत? आणि त्यांच्या जाण्याने कोणती मोठी उलथापालथ होणार आहे? या प्रश्नांचे जाळे लेखक पहिल्या प्रकरणापासूनच विणायला सुरुवात करतात. जेव्हा आपण वाचतो की, काही अदृश्य शक्ती किंवा घटना माणसाच्या नियंत्रणाबाहेर गेल्या आहेत, तेव्हा वाचक म्हणून आपली उत्सुकता शिगेला पोहोचते.

भीतीची नवी व्याख्या: अंगावर शहारे आणणारे प्रसंग

नारायण धारप कधीही उथळ किंवा रक्ताने माखलेली भीती दाखवत नाहीत. त्यांची भीती ही मानसिक असते, जी वातावरणातून निर्माण होते. या पुस्तकातही त्यांनी तेच केले आहे:

• वातावरण निर्मिती: एखादी जुनी पडकी वास्तू, रात्रीच्या वेळी अचानक बदलणारे हवामान, हवेत रेंगाळणारा एक अनाहूत वास... धारपांचे हे वर्णन वाचताना आपल्या खोलीतही अचानक गारवा निर्माण झाल्यासारखा भास होतो.
• अदृश्य शक्तींचा खेळ: जेव्हा कथेतील पात्रांना जाणवू लागते की त्यांच्या सभोवताली कोणीतरी आहे, जे दिसत नाही पण ज्याचे अस्तित्व प्रचंड शक्तिशाली आहे, तो थरार लेखकाने अत्यंत जिवंतपणे उभा केला आहे.
• महंतांचे गूढ वलय: महंतांचे पात्र हे जितके आदरयुक्त आहे, तितकेच ते अनाकलनीय आहे. त्यांच्या डोळ्यांतील तेज आणि त्यांच्या शब्दांतील गूढता वाचकाला संमोहित करते.

मानवी मन विरुद्ध अतार्किक शक्तींचा संघर्ष

या पुस्तकाचा गाभा केवळ भुताखेतांची गोष्ट नाही, तर तो आहे मानवी बुद्धी आणि निसर्गातील गूढ शक्ती यांच्यातील संघर्ष. पुस्तकात जेव्हा आधुनिक विचारसरणीची पात्रे या अलौकिक घटनांचा सामना करतात, तेव्हा होणारा त्यांचा वैचारिक गोंधळ धारपांनी सुंदर रेखाटला आहे.

कादंबरी पुढे सरकते तशी ती अधिक गडद होत जाते. 'महंतांचे प्रस्थान' म्हणजे केवळ एका ठिकाणाहून दुसऱ्या ठिकाणी जाणे नाही, तर ते एका युगाचे किंवा एका महान शक्तीचे या जगातून निरोप घेणे आहे, हे वाचकाला पटू लागते. ते प्रस्थान रोखण्यासाठी किंवा त्या प्रस्थानामुळे निर्माण झालेली पोकळी भरून काढण्यासाठी जी धडपड सुरू होते, ती एखाद्या थरारक चित्रपटासारखी डोळ्यांसमोरून सरकते.

भाषाशैली: जणू काही एक संमोहन!

धारपांची भाषाशैली ही या पुस्तकाचा युनिक सेलिंग पॉईंट (USP) आहे. त्यांची मराठी अतिशय शुद्ध, पण प्रचंड प्रवाही आहे. एखादी कादंबरी वाचावी तशी ती ओघवती आहे. वाक्यांची रचना अशी आहे की, पुढच्या ओळीत काय होणार, याची उत्सुकता सतत ताणलेली राहते.

ते संवादांपेक्षा पात्रांच्या मनातील विचार आणि सभोवतालच्या गूढ शांततेचे वर्णन जास्त करतात. त्यांच्या लेखनात एक प्रकारचे संमोहन आहे; तुम्ही एकदा वाचायला सुरुवात केली की पुस्तक बाजूला ठेवूच शकत नाही. शब्दांच्या माध्यमातून भीती आणि उत्सुकतेचे वातावरण कसे तयार करावे, याचा हा एक उत्तम नमुना आहे.

वाचकांसाठी अंतिम निष्कर्ष: आपण हे का वाचावे?

मित्रांनो, जर तुम्ही नेहमीच्या कौटुंबिक किंवा रोमँटिक कादंबऱ्या वाचून कंटाळला असाल आणि तुम्हाला काहीतरी वेगळे, थरारक अनुभवायचे असेल, तर 'महंतांचे प्रस्थान' तुमच्यासाठीच आहे. हे पुस्तक वाचताना मिळणारा आनंद हा निव्वळ मनोरंजनाचा नाही, तर तो एका अद्भुत कल्पनाविलासाचा आहे.

एक ब्लॉगर म्हणून मी एवढंच म्हणेन, नारायण धारपांचे हे पुस्तक मराठी साहित्यातील गूढकथांच्या दालनातील एक लख्ख रत्न आहे. हे पुस्तक संपवल्यानंतरही, त्यातील काही प्रसंग आणि महंतांचे ते गूढ रूप बऱ्याच काळ तुमच्या मनात घर करून राहील.

तर मग, वीकेंडला रात्रीच्या वेळी हे पुस्तक हातात घ्यायला तुम्ही तयार आहात का? वाचल्यानंतर तुम्हाला काय वाटले, हे मला कमेंट्समध्ये नक्की सांगा!

 

 

 

संदीप प्रकाश जाधव